Em Thạch Thị Thu Thuỷ, 17 tuổi, hiện đang học tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Vĩnh Long. Em sống ở xã Ngãi Tứ, tỉnh Vĩnh Long, cùng ông bà ngoại và em gái trong một mái nhà nhỏ, cũ kỹ, chất chứa quá nhiều mất mát và nỗi buồn chưa kịp nguôi ngoai.
Biến cố ập đến với Thuỷ từ khi em còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Năm Thuỷ học lớp 4, mẹ em gặp tai nạn lao động khi đang làm hồ. Tai nạn nghiêm trọng khiến mẹ phải nằm liệt giường trong thời gian dài. Những ngày tháng sau đó là chuỗi ngày đau đớn kéo dài: mẹ bị hoại tử, mụn nhọt ở vùng mông, sức khỏe suy kiệt dần. Dù đã cố gắng chống chọi, mẹ Thuỷ vẫn không qua khỏi và qua đời vào năm 2023, để lại hai đứa con gái còn quá nhỏ và nỗi xót xa không gì bù đắp được.
Chưa kịp nguôi ngoai nỗi đau mất mẹ, Thuỷ lại phải đối diện thêm một mất mát khác. Sau khi mẹ qua đời không lâu, cha em bỏ đi và lập gia đình mới. Từ đó, hai chị em Thuỷ chỉ còn biết nương tựa vào ông bà ngoại. Ba không còn thường xuyên về thăm, những lần gặp gỡ thưa thớt dần, để lại trong lòng Thuỷ một nỗi tủi thân âm ỉ mà em chưa từng dám trách móc thành lời.
Hiện tại, Thuỷ sống cùng ông bà ngoại và em gái. Ông ngoại là ông Thạch Thương, 66 tuổi, là trụ cột duy nhất của gia đình. Ông kiếm sống bằng việc trồng rau, trồng đậu trên mảnh đất đối diện nhà – mảnh đất được người khác cho mượn để canh tác. Mỗi ngày, ông bán rau, kiếm được vài chục nghìn đồng, chỉ vừa đủ mua chút thức ăn đạm bạc cho cả nhà qua bữa. Bà ngoại, bà Thạch Thị Manh, 68 tuổi, sức khỏe yếu, không còn khả năng lao động, chỉ quanh quẩn trong nhà, lo cơm nước và trông nom các cháu.
Em gái của Thuỷ là Thạch Thị Duyên, 16 tuổi, đã phải nghỉ học sau khi học xong lớp 9 để đi làm sớm, phụ giúp gia đình, san sẻ gánh nặng với ông bà. Tuổi còn rất nhỏ, nhưng Duyên đã phải gác lại giấc mơ đến trường để đổi lấy miếng cơm, manh áo cho cả nhà.
Gia đình hiện đang sống trong căn nhà tình nghĩa do địa phương hỗ trợ từ nhiều năm trước. Ngôi nhà đã xuống cấp nghiêm trọng: mái dột, vách nứt, mỗi khi mưa xuống là cả nhà lại lo lắng nước tạt khắp nơi. Trong căn nhà ấy, bốn ông cháu nương tựa vào nhau, chắt chiu từng đồng, từng bữa ăn để tồn tại.
Thuỷ học bán trú tại trường. Cuối tuần, em mới được về nhà, nhưng em rất ít khi về. Không phải vì em không nhớ nhà, mà vì em sợ tốn chi phí đi lại, sợ mỗi lần về lại khiến ông bà phải lo thêm tiền ăn uống. Chỉ khi nỗi nhớ quá đầy, Thuỷ mới dám xin phép về thăm nhà. Mỗi lần về, em lại lặng lẽ phụ ngoại tưới rau, làm cỏ, nấu cơm, dọn dẹp nhà cửa – những việc nhỏ bé nhưng chứa đựng cả tấm lòng của một đứa con, đứa cháu hiểu chuyện.
Nhắc đến mẹ, Thuỷ không giấu được nỗi day dứt. Em tâm sự rằng em luôn ước có thể tổ chức cho mẹ một buổi sinh nhật thật trọn vẹn, bởi cả cuộc đời mẹ chưa từng có một sinh nhật đúng nghĩa. Những ngày nằm liệt giường, mẹ lúc nào cũng nói mong mau khỏe để đi làm, kiếm tiền lo cho hai chị em có cuộc sống tốt hơn. Vậy mà mẹ đã ra đi mãi mãi, mang theo bao ước nguyện còn dang dở – điều khiến Thuỷ đau đáu đến tận bây giờ.
Trước lúc mất, mẹ để lại cho Thuỷ một chiếc đồng hồ. Em cất giữ nó rất cẩn thận, bởi đó là kỷ vật duy nhất mẹ để lại. Em sợ làm hư, sợ làm mất, vì nếu mất đi thì sẽ không bao giờ tìm lại được lần thứ hai. Với Thuỷ, mẹ là người phụ nữ tuyệt vời nhất: dịu dàng, tần tảo, yêu thương và hết lòng vì hai con. Ngày mẹ mất, em cảm thấy bầu trời như sụp đổ, một khoảng trống mênh mông không gì bù đắp nổi.
Trước khi nhắm mắt, mẹ dặn hai chị em phải thương yêu nhau, biết chăm lo và luôn biết ơn ông bà ngoại. Thuỷ ghi nhớ lời dặn ấy như một điều thiêng liêng. Em quý nhất bức ảnh cả gia đình chụp chung – nơi vẫn còn đủ cha, mẹ và hai chị em. Dù cha đã có gia đình mới, Thuỷ không giận. Em nghĩ ai cũng có quyền tìm cho mình một hạnh phúc khác. Chỉ là trong lòng em vẫn không khỏi tủi thân khi mẹ vừa mất chưa bao lâu thì cha đã rời đi, và những lần ông trở về thăm hai chị em ngày càng hiếm hoi.
Điều khiến ông bà ngoại tự hào, cũng là điều để mẹ có thể yên tâm nơi chín suối, chính là việc hai chị em Thuỷ đều học rất giỏi. Với riêng Thuỷ, em đang nuôi một ước mơ giản dị nhưng lớn lao: được tiếp tục đi học, bước chân vào giảng đường đại học, để sau này có thể tự lo cho bản thân, cho em gái và đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục của ông bà ngoại – những người đã hy sinh cả tuổi già để chở che cho hai đứa cháu mồ côi.
